VORM, Rochdale en gemeente Zaandam geven Poelenburg een ‘POOORT’ naar nieuw optimisme
320 sociale, middeldure en vrijesector koopwoningen in een toekomstbestendige wijk
Na jaren wachten, is het zover: de wijk Poelenburg in Zaandam krijgt een enorme impuls voor bestaande én nieuwe bewoners. De gemeente Zaandam en woningcorporatie Rochdale kozen voor een inspirerend woonconcept van VORM als boegbeeld voor de transformatie. ‘Met het project POOORT kan niemand er meer omheen. Hier wordt stevig geïnvesteerd in de revitalisering van het gebied.’
‘Niet een aanpakje, maar rigoureus aan de slag’, vat directeur Vastgoed van Rochdale, Eric Nagengast, de herstructurering in Zaandam-oost samen. 'We gaan iets doen wat voor iedereen zichtbaar is.' Het project POOORT (met drie o’s – red.) staat in de brede gebiedsontwikkeling van deze naoorlogse wijk symbool voor iets groots. Onze aanpak moet de ommekeer betekenen voor bewoners die al heel lang wachten op een upgrade van hun woonomgeving; een energie-impuls door hoogwaardige woningbouw en een palet aan programma’s rondom sociale cohesie. Het gevoel dat deze wijk het blijkbaar waard is om in te investeren, gaat vast en zeker iets doen met de bestaande bewoners.’

Van arbeidersbuurt naar uitdagende wijk
Poelenburg ooit gegroeid als stedelijk overloopgebied van Amsterdam, werd in de twintigste eeuw een thuis voor arbeiders, veelal met een migratieachtergrond, werkend in de Verkade- en Bruynzeelfabriek en de ADM-scheepswerf in Amsterdam. De nieuwbouwontwikkelingen in Zaandam-oost, bestaande uit hoge L-vormige galerijflats, werden na de bouw gezien als een geslaagde uitbreiding in de Randstad. Maar onder druk van werkloosheid en criminaliteit gleed Poelenburg af en werd het zelfs bestempeld als een van de twintig slechtste wijken van Nederland.
Wethouder wonen van de gemeente Zaandam, Harrie van der Laan, kent de negatieve benamingen die aan Poelenburg kleven en hekelt deze tegelijkertijd. ‘Dat doet iets met het vertrouwen en de eigenwaarde van bewoners, want je praat niet over een wijk, je hebt het in feite over de mensen die er wonen. Mensen die vaak met plezier en trots wonen in hun bestaande buurt.’
Het was wel duidelijk voor de gemeente Zaandam dat Poelenburg een impuls nodig heeft. In de brede woonvisie werd deze bekrachtigd, met de prioriteit op verduurzamen en het vernieuwen van het na-oorlogsvastgoed. Maar zoals zo vaak met planvorming en het vinden van de uiteindelijke consensus: het duurde vervolgens twaalf jaar voordat gemeente en marktpartijen echt een ‘go’ kregen om de wijk aan de A8 te vitaliseren.
Harrie van der Laan: ‘Dat heeft natuurlijk veel te lang op zich laten wachten. Heel wat wethouders hebben hierover gesproken en gehoopt dat ze uiteindelijk het startschot konden geven. Telkens was er een reden om de knoop niet door te hakken. Je kunt je voorstellen dat ik ontzettend blij ben dat we nu eindelijk gaan beginnen. en als we dan toch aan de slag mogen, dan direct middenin de wijk, zodat iedereen dit kan zien en het gevoel krijgt: ‘ze geloven in ons, het wordt beter!’ Dat is wat POOORT gaat doen.’
Rochdale, met een kleine veertigduizend woningen een belangrijke sociale verhuurder in Groot-Amsterdam, deelt de blijdschap van de gemeente. Eric Nagengast haalt nog eens opgelucht adem.
‘De afgelopen jaren is de kijk op het gebied meerdere malen veranderd. Dat was soms best ingewikkeld. Maar we hebben samen met de gemeente de knoop doorgehakt en besloten de bestaande flat te slopen en voor nieuwbouw te kiezen. De gemeente heeft een extra stuk grond vrijgegeven, zodat we hier nu woningbouw kunnen realiseren met een prettige buitenruimte. Mensen die in hun hoofd misschien al afscheid hadden genomen van Poelenburg willen hier nu blijven wonen, daar ben ik van overtuigd. Dat gaat voor een heel verfrissende dynamiek met de nieuwe bewoners zorgen.’
Wooncarrière
Maar zover is het nog niet. De huidige structuur in Poelenburg verdient aandacht, zo zegt de wethouder. ‘Met 60 procent sociale huur en veel mensen die niet leven, maar overleven, helt de balans op dit moment de verkeerde kant op. Daar gaan we in de vorm van een maatschappelijk programma en kwalitatieve woningbouw iets aan doen. We richten ons in de herstructurering van de wijk in een gezonde mix ook op koop en middelhuur, en daarmee op mensen die een wooncarrière kunnen maken in de bestaande en voor hen vertrouwde buurt, in plaats van mensen die als ze het een beetje beter krijgen met gierende banden wegrijden uit de wijk. Die insteek zal een enorme verandering teweeg brengen, daar ben ik van overtuigd.’
Manager Sociale Impact van VORM, Mo Sedighi, luistert aandachtig naar zijn partners van Rochdale en de gemeente Zaandam.
‘Ik ben ontzettend trots dat we het voor elkaar hebben gekregen om een betaalbaar, innovatief en duurzaam concept te ontwikkelen waar bestaande en nieuwe bewoners profijt van gaan hebben. een woonconcept voor mensen die geen grote portemonnee hebben, met meerdere onderdelen die een bijdrage leveren aan de leefbaarheid in de buurt.’
